“Öyle ise, nefsindeki ene’yi yırt, Hüve’yi göster.”

Ene; yani (BEN) aynı zamanda “künûz-u mahfîye olan esmâ-i İlâhîyenin anahtarı olduğu gibi, kâinatın tılsım-ı muğlâkının dahi anahtarı olarak bir muammâ-yı müşkilküşâdır, bir tılsım-ı hayretfezâdır.”

Ene, emânet cihetiyle öyle sırlı bir anahtardır ki âlemin bütün kapılarını açar. Hem insan öyle tılsımlı bir enâniyete sahiptir ki Hallâk-ı Kâinatın künûz-u mahfiyesini onunla keşfeder.

“Sâni-i Hakîm, insanın eline, emânet olarak, rubûbiyetinin sıfât ve şuûnâtının hakîkatlerini gösterecek, tanıttıracak işârat ve nümûneleri câmi bir ene vermiştir—tâ ki, o ene bir vahid-i kıyasî olup, evsâf-ı Rubûbiyet ve şuûnât-ı Ulûhiyet bilinsin.
Fakat vahid-i kıyasî, bir mevcûd-u hakîkî olmak lâzım değil. Belki, hendesedeki farazî hatlar gibi, farz ve tevehhümle bir vahid-i kıyasî teşkil edilebilir; ilim ve tahakkukla hakîkî vücûdu lâzım değildir.”

Ene, haddizatında kendisi de muğlâk bir mahiyettedir. Açılması zor bir tılsım ve muamma-yı müşkülküşâdır. Zaten ene kendisi bilinse kâinatın sırları da bilinecek ve çözülecektir. Düşünün ki hazineler var, ancak onları açacak anahtar bilinmiyor. O hazineleri açmak mümkün değil ve hazinelerdeki cevherlerin mahiyeti, önemi ve kime ait olduğu bilinemiyor. O cevherlerin üzerlerindeki isimler okunamıyor. Hazineyi açmak için gönderilen ve o hazinelerin açılması ile kendisini tanıtmak isteyen hazine sahibinin tanınmasını netice verecek olan ene anahtarı, o insanın nefsine takıldığı halde, insan gaflet ederek ene anahtarını kullanamıyor. Demek ki hazinelerden önce hazinelerin anahtarı bilinecek ve mâhiyeti öğrenilecek ki ondan sonra hazineler açılsın ve “Hâllak-ı Kâinat’ın künûz-u mahfîyesi onun ile keşfedilsin” ve böylece ”âlemin bütün kapıları onunla açılsın…

Ene’den NAHNÜ’ye tebârüz etmek, enenin hakîkî mâhiyetine bakmak ve eneyi nübüvvet cihetinde kullanmak insanın hakîkî vazîfesidir.
Demek ki ene miftahıyla künûz-u mahfîye olan İlâhî hazineler açılabilir.
“Ene’den, Sâni-i Zülcelâle râci olan Hüve”ye kavuşulabilir ve kavuşulmalıdır.